Bezuinigingsdebat

Des te opvallender is het dan dat er juist in Europa overeenstemming lijkt te zijn over de noodzaak tot bezuinigingen. De mediterrane landen zijn daartoe door de obligatiemarkten gedwongen. Maar een land als Duitsland wordt niets afgedwongen, want de kapitaalmarktrente is er extreem laag.

Toch gaat ook Angela Merkel bezuinigen, en dat terwijl veel critici menen dat Duitsland de binnenlandse bestedingen juist zou moeten aanjagen, om het overschot op de betalingsbalans weg te werken en voor meer balans tussen Noord-Europa en Zuid-Europa te zorgen.

Op dit moment wordt er in de Britse zakenkrant de Financial Times een debat gevoerd over de vraag of overheden moeten doorgaan met hun stimuleringsbeleid, dan wel moeten overstappen op een bezuinigingsprogramma. De insteek van met name Amerikanen is dat het economisch herstel veel te fragiel is om nu al te stoppen met stimuleren.

Econoom en Nobelprijswinnaar Paul Krugman laat geen gelegenheid onbenut om de lezers van zijn column in de New York Times te wijzen op de gevaren van een nieuwe grote depressie, mocht de regering-Obama gas terugnemen. De verwachte groei van de Amerikaanse economie dit jaar en volgend jaar is respectievelijk 3,1 en 2,9%. Voor Nederland zijn de verwachtingen slechts 1,1 en 1,3%. Dat komt bij ons dan na groei van 2% in 2008 en krimp van 4% in 2009, en het betekent tevens dat we aan het eind van volgend jaar weer terug zijn op het niveau van 2007.

Toch is er in Nederland overeenstemming over de noodzaak tot bezuinigen. Het debat gaat alleen over de vraag hoeveel en in welk tempo. Op die vraag liepen de onderhandelingen over paars plus stuk. De VVD wil in 2015 minimaal 18 miljard euro bezuinigd hebben, en dat zonder rekeningrijden en zonder aan de hypotheekrenteaftrek te komen. PvdA, D66 en GroenLinks wilden tot ongeveer 13 miljard gaan.

Wat is nu wijsheid in dezen? Vanuit een Europees perspectief bezien maakt het niet veel uit waartoe een volgend Nederlands kabinet besluit. Wat wel uitmaakt, is of alle landen in Europa bezuinigen, dan wel slechts een paar dat doen.

Als overal de eindvraag gedrukt wordt omdat overheden minder uitgeven en burgers dat doen omdat hun lasten verhoogd worden, dan merkt Nederland dat onmiddellijk in zijn uitvoer, want 75% van onze export gaat naar de andere landen van de Europese Unie. Onze goederenuitvoer is groter dan de hele binnenlandse consumptie van alle gezinnen bij elkaar.

Als wij fors bezuinigen, moeten we stilletjes hopen dat de Duitsers, de Belgen, de Fransen en de Britten niet precies hetzelfde doen. Maar zij zijn het wel van plan, en dat betekent dat het herstel in Europa beperkt zal blijven. Tot ergernis van de Amerikanen, voor wie Europa ook een exportbestemming is.